Supermarket muzlatkichlari: internetga ulanish xavfi
2-noyabrda Yevropaning olti mamlakatidagi supermarketlar muzlatkichlariga kiberhujum uyushtirildi. Ekspertlar bunday sovutish tizimlari nega internetga ulanishini va nega himoyasiz qolayotganini tushuntirmoqda.
Belgiyada 40 ga yaqin Delhaize, kamida 15 ta Carrefour, 5 ta Spar do‘koni va bir qassoblik guruhi zarar ko‘rdi. Sovutgichlardagi harorat 70°C gacha ko‘tarilib, taxminan 100 ming yevrolik oziq-ovqat tashlab yuborilgan. Estoniya, Shvetsiya, Lyuksemburg, Irlandiya va Niderlandiyada ham shunga o‘xshash holatlar qayd etilgan.
Yirik do‘konlarda sovutish tizimlari markaziy boshqaruv bloklari orqali nazorat qilinadi. Forescout tadqiqotiga ko‘ra, bu bloklarni internetga ulash uzoq vaqtdan beri qo‘llab-quvvatlanadigan imkoniyat bo‘lib, texnikarlarga nosozliklarni har bir do‘konga bormasdan masofadan tashxislash imkonini beradi. Danfoss kompaniyasi ta’kidlashicha, bu muhandislarning ortiqcha tashriflarini 15–30 foizga kamaytiradi.
Asosiy muammo — mas’uliyatning taqsimlanmaganligi: dasturiy ta’minotni pudratchi, uskunani do‘kon, internet ulanishini esa IT bo‘limi boshqarishi mumkin. Ba’zi uskunalar eskirgan: bir Danfoss kontrolleriga 2021-yil mayidan beri xizmat ko‘rsatilmayapti. Forescout ekspertlari Shodan qidiruv tizimi orqali 99 mamlakatdagi 6017 ta IP-manzilda himoyasiz ulangan qariyb 13 ming sovutish tizimini aniqlagan.
Hujumchilarga murakkab zararli dastur shart emas: tizimga kirgach, odatiy funksiyalar orqali haroratni o‘zgartirish, muz eritishni yoqish yoki ogohlantirishlarni o‘chirish mumkin. Xavf faqat supermarketlar bilan cheklanmay, oziq-ovqat qayta ishlash, vinochilik, meva omborlari, fermalar va shifoxonalar sovutish uskunalariga ham taalluqli. Ekspertlar tizimlarni ochiq internetdan uzish, eskirgan qurilmalarni almashtirish, umumiy parollardan voz kechib, har bir xodimga shaxsiy login berish va kirishlarni qayd etishni tavsiya qilmoqda.
Manba: Daryo
